marcin Wiele firm działających w handlu międzynarodowym odczuwa, że regulacje środowiskowe coraz mocniej wpływają na codzienne decyzje biznesowe. Dotyczy to szczególnie branż opartych na surowcach naturalnych, gdzie pochodzenie towaru staje się równie istotne jak jego cena czy jakość. W tym kontekście coraz częściej pojawia się temat eudr, który budzi pytania, ale i sporo niepewności. Ten artykuł porządkuje informacje, wyjaśnia, z czego wynika rozporządzenie i pokazuje, jak może ono wpłynąć na praktykę firm działających na rynku unijnym.
Dlaczego Unia Europejska wprowadza nowe regulacje?
Presja na ochronę środowiska naturalnego narasta od lat, jednak w ostatnim czasie przybrała bardziej konkretną formę prawną. Unia Europejska zwraca uwagę na to, że znaczna część globalnej deforestacji jest powiązana z produkcją towarów trafiających na rynek wspólnotowy. Chodzi głównie o drewno, soję, kakao, kawę, olej palmowy czy wołowinę. W odpowiedzi na te zjawiska powstało rozporządzenie, którego celem jest ograniczenie wylesiania poprzez kontrolę łańcuchów dostaw.
Rozporządzenie EUDR ma za zadanie powiązać handel z odpowiedzialnością za pochodzenie surowców, przy czym nacisk kładzie się na transparentność i możliwość weryfikacji danych. Dla wielu firm oznacza to konieczność spojrzenia na dotychczasowe procesy z nowej perspektywy.
EUDR – co to właściwie oznacza?
Skrót EUDR pochodzi od angielskiego określenia EU Deforestation Regulation, czyli unijnego rozporządzenia dotyczącego produktów wolnych od wylesiania. W praktyce oznacza to, że określone towary oraz produkty pochodne mogą być wprowadzane do obrotu na terenie Unii tylko wtedy, gdy spełniają konkretne warunki. Kluczowe znaczenie ma tu data graniczna, po której nie może dochodzić do pozyskiwania surowców z terenów objętych deforestacją.
Warto zaznaczyć, że eudr nie odnosi się wyłącznie do importerów spoza Unii. Obowiązki obejmują również podmioty działające wewnątrz wspólnego rynku, jeśli wprowadzają określone produkty do obrotu lub je eksportują. W tym sensie regulacja dotyka szerokiego grona przedsiębiorców, od dużych korporacji po mniejsze firmy handlowe. Szerzej o EUDR przeczytasz w artykule: https://jdp-law.pl/newsletter/eudr-rozporzadzenie-ue-dotyczace-wylesiania-i-degradacji-lasow-biuletyn-esg/
Kogo dotyczą nowe obowiązki?
Zakres podmiotów objętych regulacją jest szeroki, choć nie każda firma odczuje zmiany w takim samym stopniu. EUDR wprowadza rozróżnienie pomiędzy operatorami a handlowcami, co wpływa na zakres odpowiedzialności. Operatorzy odpowiadają za pierwsze wprowadzenie towaru na rynek, natomiast handlowcy uczestniczą w dalszym obrocie.
Zanim jednak pojawi się lista formalnych wymagań, warto uświadomić sobie, że rozporządzenie eudr zmienia sposób myślenia o łańcuchu dostaw. Odpowiedzialność przestaje kończyć się na fakturze, a zaczyna obejmować źródło pochodzenia surowca. To podejście wymaga większej współpracy z dostawcami i lepszego obiegu informacji.
Jakie informacje trzeba gromadzić?
Jednym z filarów nowej regulacji jest obowiązek należytej staranności. Oznacza to konieczność zbierania, analizowania i przechowywania danych dotyczących pochodzenia towarów. Przedsiębiorca musi być w stanie wykazać, że dany produkt nie przyczynia się do wylesiania i jest zgodny z przepisami kraju produkcji.
W praktyce oznacza to między innymi:
- identyfikację dostawcy oraz kraju pochodzenia surowca;
- dokumentację potwierdzającą legalność pozyskania;
- dane geolokalizacyjne obszarów produkcji;
- ocenę ryzyka związanego z danym łańcuchem dostaw.
Im bardziej złożony łańcuch dostaw, tym większe znaczenie ma spójność i aktualność danych. W tej sytuacji firmy często muszą uporządkować informacje, które wcześniej funkcjonowały w rozproszonych systemach lub w formie nieformalnych ustaleń.
Wpływ regulacji na codzienne funkcjonowanie firm
Nowe obowiązki administracyjne mogą na pierwszy rzut oka wydawać się obciążeniem, jednak z czasem wiele firm zauważa także pozytywne skutki. Lepsza kontrola nad dostawcami sprzyja stabilności współpracy i ogranicza ryzyko reputacyjne. Dodatkowo transparentność łańcucha dostaw bywa argumentem w relacjach z kontrahentami, którzy coraz częściej zwracają uwagę na kwestie środowiskowe.
Zanim jednak te korzyści staną się widoczne, konieczne bywa dostosowanie procedur wewnętrznych. Dotyczy to zarówno działów zakupów, jak i logistyki czy compliance. W tej sytuacji przydaje się etapowe wdrażanie zmian, zamiast gwałtownej reorganizacji, co pozwala uniknąć chaosu operacyjnego.
EUDR a różne wielkości przedsiębiorstw
Rozporządzenie uwzględnia skalę działalności, dlatego niektóre obowiązki są łagodniejsze dla mikro- i małych przedsiębiorstw. Nie oznacza to jednak całkowitego zwolnienia z odpowiedzialności. Każdy podmiot uczestniczący w obrocie objętymi towarami musi liczyć się z koniecznością udokumentowania zgodności z przepisami.
Dla mniejszych firm wyzwaniem bywa dostęp do informacji od dostawców spoza Unii. W takich przypadkach warto rozważyć długofalową współpracę z partnerami, którzy rozumieją nowe realia prawne. Choć początkowo wymaga to większego zaangażowania, w dłuższej perspektywie ułatwia prowadzenie działalności.
Co warto zrobić już teraz?
Choć pełne stosowanie przepisów jest rozłożone w czasie, odkładanie przygotowań może prowadzić do problemów. Zanim regulacja zacznie realnie obowiązywać, warto przyjrzeć się swoim łańcuchom dostaw i zidentyfikować obszary wymagające zmian.
- Przeanalizuj, czy oferowane produkty podlegają EUDR.
- Sprawdź dostępność danych o pochodzeniu surowców.
- Oceń ryzyko związane z aktualnymi dostawcami.
- Ustal wewnętrzne procedury gromadzenia dokumentacji.
Takie działania pozwalają stopniowo oswoić się z nowymi wymaganiami i uniknąć presji w momencie pełnego wejścia przepisów w życie. EUDR staje się elementem szerszego trendu, w którym odpowiedzialność środowiskowa przenika do codziennej praktyki biznesowej. Świadome podejście do tych zmian daje firmom większą elastyczność i poczucie kontroli nad kierunkiem, w jakim rozwija się ich działalność.
