Nowe obowiązki raportowania firm – co zmienia CSRD w praktyce

W wielu firmach temat raportowania danych niefinansowych jeszcze niedawno pojawiał się sporadycznie, ale dziś coraz częściej trafia na biurka zarządów i działów finansowych. Wynika to z rosnących wymagań dotyczących przejrzystości działania przedsiębiorstw oraz sposobu, w jaki wpływają one na środowisko i społeczeństwo. W tym kontekście szczególnie często pojawia się pojęcie csrd, które oznacza nowe regulacje dotyczące raportowania zrównoważonego rozwoju. Zrozumienie tych zasad pozwala lepiej przygotować firmę na zmiany i uniknąć nerwowych decyzji w ostatniej chwili.

Na czym polega dyrektywa CSRD i dlaczego wprowadzono nowe przepisy

Nowe regulacje wynikają z potrzeby uporządkowania raportowania informacji niefinansowych w całej Unii Europejskiej. Wcześniej obowiązki były ograniczone do wąskiej grupy największych spółek, a zakres publikowanych danych bywał trudny do porównania. Dyrektywa CSRD rozszerza wymagania i wprowadza bardziej szczegółowe standardy, które mają zwiększyć wiarygodność raportów.

Zmiany obejmują przede wszystkim kwestie związane z wpływem działalności na środowisko, relacje z pracownikami, sposób zarządzania ryzykiem czy strukturę zarządzania w organizacji. Firmy będą musiały przedstawiać te informacje w uporządkowanej formie, zgodnej z europejskimi standardami raportowania.

Najważniejszą zmianą jest to, że raportowanie niefinansowe staje się elementem obowiązkowej sprawozdawczości, a nie dobrowolnym dodatkiem. Szerzej o CSRD przeczytasz w artykule JDP.

CSRD od kiedy obowiązuje – harmonogram wprowadzania przepisów

Wiele przedsiębiorstw próbuje ustalić, kiedy dokładnie pojawi się obowiązek raportowania według nowych zasad. Odpowiedź nie jest jedna, ponieważ przepisy wchodzą w życie etapami i obejmują kolejne grupy firm. Dlatego hasło „csrd od kiedy” pojawia się w praktyce bardzo często podczas planowania zmian w sprawozdawczości.

Harmonogram wdrażania wygląda następująco:

1. Od 2024 roku – obowiązek dotyczy dużych spółek objętych wcześniej raportowaniem niefinansowym.
2. Od 2025 roku – przepisy obejmują pozostałe duże przedsiębiorstwa spełniające określone kryteria.
3. Od 2026 roku – raportowanie obejmie również spółki notowane na rynku regulowanym, z wyjątkiem najmniejszych.
4. W kolejnych latach – obowiązki mogą objąć także wybrane firmy spoza Unii Europejskiej działające na jej terenie.

Choć dyrektywa CSRD wchodzi w życie stopniowo, przygotowania w wielu firmach zaczynają się znacznie wcześniej, ponieważ zebranie danych i dostosowanie systemów wymaga czasu.

Jakie firmy obejmuje dyrektywa CSRD

Zakres nowych przepisów jest znacznie szerszy niż wcześniej. W praktyce oznacza to, że obowiązek raportowania pojawi się także w przedsiębiorstwach, które dotąd nie publikowały informacji niefinansowych. Kryteria są oparte na wielkości firmy oraz jej obecności na rynku regulowanym.

Do grupy objętej regulacjami należą przede wszystkim:

• duże spółki spełniające kryteria zatrudnienia, przychodów lub sumy bilansowej;
• spółki notowane na giełdzie, z wyłączeniem najmniejszych podmiotów;
• wybrane jednostki zależne należące do większych grup kapitałowych;
• niektóre przedsiębiorstwa spoza UE prowadzące znaczącą działalność w Europie.

Warto przy tym pamiętać, że nawet jeśli firma nie podlega obowiązkowi bezpośrednio, może zostać poproszona o dane przez kontrahenta, który musi przygotować raport zgodny z nowymi standardami.

Jakie informacje trzeba będzie raportować

Nowe przepisy nie ograniczają się do ogólnych deklaracji dotyczących odpowiedzialności społecznej. Zakres raportów ma być bardziej szczegółowy i oparty na konkretnych wskaźnikach. W praktyce oznacza to konieczność zbierania danych z różnych działów firmy, a nie tylko z księgowości.

Raportowanie obejmuje między innymi:

• emisję gazów cieplarnianych i zużycie energii;
• politykę zatrudnienia i warunki pracy;
• zarządzanie ryzykiem i strukturę nadzoru;
• relacje z dostawcami i wpływ na otoczenie;
• działania związane z ochroną środowiska.

W praktyce oznacza to, że dane niefinansowe będą musiały być zbierane w sposób ciągły, a nie dopiero na koniec roku.

Dlaczego przygotowania do CSRD trwają dłużej niż się wydaje

Wiele organizacji zakłada, że wdrożenie nowych obowiązków sprowadza się do przygotowania raportu. W rzeczywistości zmiany często dotyczą sposobu działania całej firmy, ponieważ trzeba ustalić, kto odpowiada za zbieranie danych, jak je weryfikować i gdzie je przechowywać.

Najczęstsze trudności pojawiają się w kilku obszarach:

• brak jednolitego systemu gromadzenia informacji;
• konieczność współpracy między działami;
• potrzeba szkolenia pracowników;
• dostosowanie procedur do nowych standardów.

Im wcześniej firma zacznie porządkować dane, tym mniejsze ryzyko problemów w pierwszym roku raportowania.

Co oznacza CSRD dla firm, które jeszcze nie raportują

Dla części przedsiębiorstw nowe przepisy będą pierwszym kontaktem z obowiązkowym raportowaniem danych niefinansowych. W takiej sytuacji warto zacząć od sprawdzenia, czy firma spełnia kryteria objęcia regulacją oraz w którym roku pojawi się obowiązek.

Kolejnym krokiem zwykle jest przeanalizowanie, jakie informacje są już dostępne, a jakie trzeba dopiero zacząć zbierać. W wielu przypadkach okazuje się, że część danych istnieje, ale nie była dotąd uporządkowana w sposób wymagany przez przepisy.

Najrozsądniejszym podejściem jest stopniowe przygotowanie procesów raportowania, zamiast czekania na moment, w którym obowiązek stanie się formalny.

Jak przygotować firmę na nowe obowiązki raportowania

Wdrożenie zasad wynikających z CSRD rzadko przebiega jednorazowo. Najczęściej jest to proces rozłożony na kilka etapów, który obejmuje analizę, zmiany organizacyjne i testowe raportowanie.

W praktyce pomocne okazują się następujące działania:

1. Sprawdzenie, czy firma podlega regulacjom i od kiedy.
2. Wyznaczenie osób odpowiedzialnych za poszczególne obszary danych.
3. Ustalenie sposobu gromadzenia i archiwizacji informacji.
4. Przygotowanie próbnego raportu przed pierwszym obowiązkowym.

Takie podejście pozwala uniknąć sytuacji, w której raport powstaje w pośpiechu, a dane trzeba zbierać w ostatniej chwili. W przypadku nowych regulacji spokój organizacyjny bywa równie ważny jak sama znajomość przepisów.